ข้อมูลทั่วไป :

อุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขาย่า มีพื้นที่ครอบคลุมอยู่ในท้องที่อำเภอทุ่งสง อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช อำเภอห้วยยอด อำเภอเมือง จังหวัดตรัง และกิ่งอำเภอศรีบรรพต อำเภอควนขนุน อำเภอเมือง อำเภอกงหลา จังหวัดพัทลุง ตั้งอยู่ในบริเวณทิวเขาบรรทัดที่สลับซับซ้อน ปกคลุมด้วยป่าดงดิบชื้นเขียวขจีทุกฤดูกาล จนได้รับสมญานามว่า"ป่าพรหมจรรย์" ในตอนกลางของพื้นที่เป็นที่ราบ มีบ้านพักแบบบ้านชาวป่าสร้างเรียงรายอยู่ตามริมห้วยลำธาร นับเป็นเอกลักษณ์ของอุทยานฯ แห่งนี้ รวมเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 694 ตารางกิโลเมตร หรือ 433,750 ไร่

จากจังหวัดพัทลุง โดยสารรถยนต์ไปตามถนนสายเอเซีย-ควนขนุน-เขาปู่ ประมาณ 14 กิโลเมตร จะเห็นป้ายบอกทางเข้าที่ทำการอุทยานฯ ตรงบ้านห้วยหนาวในวัง เดินทางเข้าไปอีกประมาณ 4 กิโลเมตร ก็จะถึงที่ทำการอุทยานฯ

อุทยานแห่งชาติเขาปู่-เขาย่า ได้จัดเตรียมสถานที่สำหรับกางเต้นท์ไว้ให้ และมีบ้านพักของอุทยานอีก 10 หลัง

ลักษณะภูมิประเทศ สภาพทั่วไปเป็นที่ราบสูงอยู่กลางหุบเขา มีเทือกเขาล้อมรอบทุกด้าน ประกอบด้วยภูเขาบรรทัด ภูเขานครศรีธรรมราช เขาปู่-เขาย่า เขาป้าแหร้ เขาสามร้อยยอด เขาวัดถ้ำ เขาพระยากรุงจีน เขาป่าโฮ้ง ปกคลุมด้วยป่าดงดิบ มีลำคลอง ห้วยลำธาร ที่ใสสะอาด ได้แก่ คลองใหญ่ คลองเขาตระไคร้ ห้วยลำเลียง ห้วยลำสิน ห้วยน้ำใส ห้วยมุด เป็นต้น

สภาพภูมิอากาศ ค่อนข้างเย็นสบายตลอดปี เนื่องจากปกคลุมด้วยป่าดงดิบชื้น ฝนตกชุกมาก อุณหภูมิเฉลี่ยประมาณ 22 องศาเซลเซียส ระหว่างเดือนมิถุนายน-สิงหาคม เหมาะแก่การท่องเที่ยว เพราะเป็นฤดูผลไม้ เช่น มังคุด ลางสาด เงาะ ทุเรียน สะตอ เป็นต้น

สภาพป่าโดยทั่วไปเป็นป่าดงดิบชื้น มีพันธุ์ไม้ที่มีค่าทางเศรษฐกิจได้แก่ ตะเคียนทอง หลุมพอ ยาง ส่วนไม้พื้นล่างประกอบด้วย หวาย สมุนไพร กล้วยไม้ป่า และว่านชนิดต่างๆ

เนื่องจากอุทยาน มีอาณาเขตติดต่อกับเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเทือกเขาบรรทัด จึงมีสัตว์ป่าอพยพไปมาอยู่เสมอ สัตว์ที่พบได้แก่ เลียงผา สมเสร็จ หมี เก้ง ชะมด ลิง ค่าง และนกชนิดต่างๆ อาทิ นกเงือก นกกะฮัง นกเขา นกขุนทอง

จุดเด่นที่น่าสนใจ :

ถ้ำรื่นเทพนิมิตร
อยู่ที่เขาปู่ ซึ่งเป็นสัญญลักษณ์ของตำบลเขาปู่ อยู่ห่างจากสถานีตำรวจภูธรเขาปู่เพียง 1 กิโลเมตร ถือกันว่าเป็นภูเขาอันศักดิ์สิทธิ์ เป็นที่สถิตย์ของดวงวิญญาณ "ตาปู่" ซึ่งเป็นเทพกึ่งคนธรรพ์ เป็นที่เคารพกราบไหว้ของชาวเขาปู่และประชาชนทั่วไป ตามตำนานเล่าว่า เดิมปู่กับย่าเป็นคนธรรมดา ได้กระทำแต่ความดี ตั้งมั่นอยู่ในศีลในสัตย์ เมื่อตายไปแล้วกลายเป็นธาตุหิน เกิดเป็นเขาปู่-เขาย่า เคียงคู่กัน เขาปู่มีลักษณะโค้งแบบครึ่งวงกลม มองด้านเฉียงคล้ายพญาคชสาร ถ้ำนี้พบโดยนิมิตรของครูรื่น ซึ่งเจ็บป่วยมาหลายปี คืนหนึ่งนอนฝันว่ามีผู้บำเพ็ญพรตนุ่งขาวห่มขาวมาบอกให้ไปเอายาสมุนไพรที่ถ้ำเขาปู่ในวันที่ 12 สิงหาคม ซึ่งเป็นวันเฉลิมพระชนมพรรษาสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ จึงได้รับขนานนามว่า"ถ้ำรื่นนิมิตร" เป็นถ้ำที่สวยงามประหลาดมาก แบ่งเป็นห้องๆ คล้ายท้องพระโรง สูงถึง 7 ชั้น ประดับด้วยหินงอก หินย้อย สีขาวราวเกล็ดมณี ชั้น 2 เป็นที่อยู่ของช้างแก้วลักษณะเป็นหินสีเขียว ลำตัวโผล่ออกมาจากผนังถ้ำแค่ครึ่งลำตัว มีงวงและงา 2 ข้าง ดูคล้ายช้าง

ถ้ำวังนายผุด
อยู่ห่างจากที่ทำการอุทยานฯ ประมาณ 70 กิโลเมตร ตั้งอยู่บริเวณบ้านวังหอม ตำบลลายข่อย อำเภอชะอวด จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นถ้ำที่มีความสวยงามวิจิตรตระการตา ด้วยหินงอกหินย้อย มีความกว้างประมาณ 100 เมตร ยาวประมาณ 400 เมตร และมีทางลอดไปทะลุอีกด้านหนึ่งได้ มีลักษณะพิเศษคือ มีถ้ำขนาดเล็กๆเป็นหลืบถ้ำอีกจำนวนมาก เป็นที่อาศัยของค้างคาว จำนวนนับพันตัว สภาพป่ารอบบริเวณถ้ำก็ยังอุดมสมบูรณ์ ปากทางเข้าถ้ำเป็นลานหินกว้างรูปร่างแปลกตา

น้ำตกเหรียญทอง
อยู่ห่างจากชุมชนตลาดเขาปู่ ประมาณ 7 กิโลเมตร ต้นน้ำเกิดจากเทือกเขาบรรทัด และภูเขานครศรีธรรมราช ชั้นที่ 13 สวยงามที่สุด มีจุดพักชมวิว มองเห็นทิวทัศน์ทะเลน้อย และเขาปู่-เขาย่า ซึ่งตั้งอยู่โดดเด่นกลางที่ราบโอบล้อมด้วยเทือกเขาสามร้อยยอด

น้ำตกเขาคราม
อยู่ในบริเวณป่าเขาคราม ตำบลบ้านนา อำเภอเมืองพัทลุง ห่างจากถนนเพชรเกษมประมาณ 7 กิโลเมตร มีน้ำตก 9 ชั้น สูงราว 700 เมตร หน้าผาสวยงาม ผาหินลาดกว้าง ในลำธารมีฝูงปลาโสด ปลาหวด ปลาโหง ปลาแก้มช้ำ

นอกจากนี้ยังมีสถานที่น่าสนใจอีกหลายแห่ง เช่น เขาวัดถ้ำ ถ้ำคนธรรพ์ลงสรง สระนางมโนราห์ น้ำตกวังหอน เขาหลักไก่ ซึ่งภูเขาบรรจบกันเกิดเป็นช่องแคบปะการัง วังน้ำวน ควนดินดำ เป็นต้น